Politika e cookies · Vendimin mund ta ndryshoni në çdo kohë në faqen „Cookies“.

Qasshmëria

Madhësia e tekstit
Lexim me zë

Shfletuesi e lexon tekstin me zërin që ka për këtë gjuhë.

Deklarata e qasshmërisë
Gjuhë shqipe dhe letërsi

Gjuhë shqipe dhe letërsi – matura shtetërore, qershor 2026

Testi i plotë i maturës shtetërore, qershor 2026: letërsi, gjuhë, lexim dhe shkrim. Detyrat me zgjedhje kontrollohen automatikisht, te pyetjet e hapura shfaqet përgjigjja nga çelësi zyrtar, ndërsa esenë e shkruani me numërues fjalësh.

Lexoni tekstet dhe përgjigjuni. Te pyetjet e hapura, pas kontrollit krahasojeni përgjigjen me çelësin dhe shënoni nëse është e saktë.

Matura shtetërore, qershor 2026 (Qendra Shtetërore e Provimeve). Përgjigjet sipas çelësit zyrtar.

Testi origjinal (PDF) · Çelësi (PDF)

Letërsi

1. Lexoje me kujdes fragmentin nga romani “Gjenerali i ushtrisë së vdekur” i autorit Ismail Kadare dhe përgjigju pyetjeve.

GJENERALI I USHTRISË SË VDEKUR

(fragment)

Gjeneralin sikur e shpoi diçka. Dasma ishte plot zhurmë, por, për çudi, të gjithë e ndien atë rënkim. Askujt nuk mund t’ia merrte mendja se ashti i plakës Nicë mund të ishte aq i fortë.

- Oi, oi! – qau ajo me zë të hollë. U bë papritur një heshtje kaq e thellë, sa jo vetëm vajtimi, por edhe gulçimi i saj ndihej qartë. Por heshtja vazhdoi vetëm një çast. Gjenerali pa se si menjëherë drejt plakës vrapuan njerëzit, se si atje u bë diçka; u thirr dikush dhe u duk sikur u qetësua ajo plakë e mjerë, që kushedi pse u ngashërye.

Sikur plaka të qetësohej, ashtu siç kujtoi gjenerali dhe ata që nuk ishin afër saj, çdo gjë do të shkonte në rregull dhe, ndoshta, gjenerali do të qëndronte atje deri në mesnatë dhe, ndoshta, edhe më vonë, por plaka Nicë vajtoj përsëri. Siç dukej, asnjë nuk mund ta qetësonte dhe jo vetëm kaq; u dëgjua një e thirrur e saj, zërat e lartë të të tjerëve dhe prapë kukama e saj u ngrit mbi zërat dhe u duk sikur e preu me thikë gëzimin.

*** Pas ikjes së saj, gjenerali mbeti qiri në këmbë dhe asnjeri nuk ia përktheu fjalët e gruas, ngaqë askush nuk e dinte që prifti kuptonte shqip. Ata u grumbulluan rreth nuses, që po qante, dhe rrotull zonjës së shtëpisë, që ishte zbehur dhe po bënte kryq.

- Jua thashë që në fillim, - tha prifti, që u gjet në krah të gjeneralit. – Nuk duhej të vinim këtu.

- Ç’ndodhi? – pyeti gjenerali.

- Tani s’është koha. Pastaj.

- Ju kishit të drejtë, tha gjenerali. – E teprova. *** Njerëzit u mblodhën përreth dhe nuk dinin ç’të bënin. Askush nuk mendonte dot asgjë. Plaka Nicë qëndroi në vend, i nguli gjeneralit një vështrim të papërqendruar, sikur nuk vështronte atë, por hijen e tij. Përmes kollitjes, ajo i tha disa fjalë, prej të cilave ai kuptoi vetëm fjalën “vdekje”.

- Përkthemani! – thirri gjenerali, sikur kërkonte ndihmë. Por asnjëri nuk ia përktheu. Gjenerali hodhi sytë përreth dhe ndeshi në vështrimin e priftit. Prifti u afrua.

- Ajo thotë se dikur ka vrarë një oficer madhor nga tanët dhe pyet a jeni ju ai gjenerali që mbledh eshtrat e ushtarakëve, - tha prifti.

- Po, zonjë, - tha me zë të mbytur gjenerali. Ai mblodhi të gjitha forcat për të mbajtur kokën lart.

Atëherë, plaka Nicë se ç’tha diçka tjetër, që prifti nuk arriti ta përkthente, sepse fjalët e fundit të saj u mbuluan nga një murmuritje e fuqishme dhe, para se ta ndalonte njeri, ajo hodhi në dysheme, mes ulërimave të grave, mu në këmbët e gjeneralit, thesin që mbante në shpinë. As që ishte nevoja që prifti të përkthente diçka dhe as që duhej më asnjë përkthim, sepse çdo gjë ishte e qartë. Sytë e gjeneralit rrëshqitën nga plaka Nicë te thesi dhe nuk mund të kishte gjë më të tmerrshme se ai thes, që ra me zhurmë të shurdhër në dysheme, llangosur me copa të mëdha balte të zezë. Gratë u hodhën të lemeritura mënjanë dhe mbuluan fytyrat me duar, kurse plakat bënë kryq dhe pëshpëritën me tmerr:

- E kishte varrosur te pragu, - sekush bërtit.

- Korba ti, moj Nicë! Plaka Nicë u kthye dhe iku e lagur qull dhe e ndotur me baltë siç ishte dhe asnjeri nuk mendoi më ta ndalte, sepse ç’ishte për t’u bërë, ishte bërë tashmë.

Ismail Kadare, Gjenerali i ushtrisë së vdekur, Onufri, 2011, f. 222-230.

1.1. Kuptimi i thellë i vajtimit të papritur të plakës Nicë në mes të atmosferës- festive të dasmës ishte: (1 pikë)

1.2. Çfarë përfaqëson plaka Nicë në veprën “Gjenerali i ushtrisë së vdekur”? (1 pikë)

1.3. Mungesa e përkthimit të fjalëve të plakës Nicë nga të pranishmit nënkupton: (1 pikë)

1.4. Simbolika e fuqishme e thesit të mbuluar me baltë që plaka Nicë hodhi në dysheme është: (1 pikë)

1.5. Domethënia e shikimit të papërqendruar të plakës Nicë drejt gjeneralit ishte: (1 pikë)

1.6. Romani “Gjenerali i ushtrisë së vdekur” është vepër: (1 pikë)

2. Lexoje me kujdes fragmentin nga vepra “Erveheja” e autorit Muhamed Kyçyku-Çami dhe përgjigju pyetjeve.

ERVEHEJA (Fragment) Pa dëgjoni një hiqajet në zamanëra të parë, Në Rezva e bën rivajet punëra që kanë gjarë. Në vaki Beni Israil, si ngjau pun' e Ervehesë, kush ish i urtë dhe akil prej hiqajet të merr pjesë. Erveheja qe një grua, që s'kish shoqe nd'atë ditë: vajzë dhe si u martua, posi hëna që bën dritë... Bukurinë e kish me shur, fort qe një konj' e ndershurë; burrën e kish bën mamur, edhe huje të bukurë. Burr' i saj e kish në nazar, që s'e duaj vetëhenë as me tjetër bën karar grua, veçse Ervehenë. Erdhi rasti që kish adet, burr' i saj do dil në gurbet, dërgon të vëllajt e i flet, gruan t'i ler' amanet; Ti, vëlla, bënu mukajet maksus për gruan time, dhe ti gjindeç në çdo hizmet, të mos t'i lispset as qime; * * * * * Mos ja ki dhe sëkëlldinë, se u zhdo që t'i lipsetë, kam umith në Perëndinë më mirë se të jeç vetë. Gjene s'mud që të bën karar, nga zemëra psherëtiti, tek i vëllaj u kthye tekrar, rixhanë ja përsëriti. I bën rixha duke qarë: "Aman të lë shpinnë! Erdhi vakti për të ndarë, S'mund të mba paraponinë". Gjene i vëllaj i thotë: "S'lë kusur për Ervehenë" dhe u qas, i fahiti lotët: "Të heqësh dhe vesvesenë". * * * * * * I vëllaj me tjetrë anë u kthe të sos amanetnë, vuri festën në një anë, erdhi e gjet Ervehenë. "Ervehe, moj jetëgjatë!" menjëherë briti e thirri: "Un'i mjeri dit' e natë, që s'të k'rrej ngaha fiqiri! Sot për sot erdhi shati të kujtonç ti Perëndinë; të mjerit m'u sos murati që më trete si qirinë. Bën qerem edhe merhamet axhëtismë mua të mjerë mos më lë në këtë siklet, të bashkohemi një herë!" Erveheja kur digjoi këto fjalë nga i kunati, menjëher' u kthe e vështroi, dhezurë qe si lugati. Dhe i thotë: Qish kuvëndon? Tënd vëlla hiç nukë kujton, qish i thua vetëhesë? Që do t'i dalç i pabesë! Silloisu e bën figan, as mbledh mëntë ndë fiqirë! Tënd vëlla do ta bënç dushme me këtë punë të ndirë! - Im vëlla ishtë ndë gurbet, këtë punë s'mund ta dinjë; njeri nuk ja bën shehadet dhe në qoftë që të vinjë. Po hajde e mos u shukllis të sosim këtë punë; vesvesera mos sillois, tahuq gjithë i marr unë.- -Vesvesera u'nukë kam po velaqin më vjen frikë, se Allahu e bën Haram, ishtë dhe një pun' e ligë. Edhe kështu ta diç jekin ta besoç me të vërtetë ajo punë s'shtë memqin përmbi mua të bënetë. Jo që jam e martuarë, po të mos keshë burrë, në fiqir s'më ka shkuarë zina që të bënjë kurrë". Si e pa dhe i kunati, iku dhe më s'u kthye, lierë palo murtari dhe me një plëndës në krie.

Fragment “Erveheja” - Muhamet Kyçyku - Ҫami

2.1. Pas largimit të burrit të saj për në kurbet, Erveheja mbeti nën kujdesin e: (1 pikë)

2.2. Pse kunati shpif kundër Ervehesë? (1 pikë)

2.3. Në çfarë mënyrë ndëshkohet Erveheja? (1 pikë)

2.4. Çfarë tregohet nga fillimi e deri në fund të poemës? (1 pikë)

2.5. Cilat virtyte e shquajnë Ervehenë? (1 pikë)

2.6. Shëno një element fantastik që autori përdor për t’u dhënë zgjidhje situatave në vepër: (1 pikë)

2.7. Me çfarë alfabeti është shkruar kjo vepër? (1 pikë)

2.8. Muhamed Kyçyku - Çami është përfaqësuesi i: (1 pikë)

3. Lexoje me kujdes fragmentin e mëposhtëm dhe përgjigju pyetjeve:

KANGA I (Fragment) Në mes shtegëtisë së kësaj jetë u gjeta në një pyll krejt errësi se kishe humbë në rrugën e vërtetë Si ish ta them sa kam vështirësi ai i egri pyll, i ashpër, pyll hata, sa ta mejtoj më kall frikë përsëri! veçse ma e idhtë në qoftë vdekja paksa Po me tregue ç’të mirë kam gjetë n’atë anë, do flas për sende tjera që kam pa. Si hyna mbrendë as unë s’di me ju thanë aq gjumë i fortë qepallat kish randue, kur rrugën e vërtetë e pata lanë... E, ja, gati përpjetën pa filluem, më doli një panterë e lehtë, e shpejtë që me lëkurë të larme ish mbuluem. synin mbi mue e mbante ngulun drejtë e udhën time aq keq e kishte pre, sa qeshë sa herë tue ikë e kthye unë krejt. ish koha kur agonte dita e re e ngrihej Dielli me ata yj në qiell, që me te ishin, kur Zotynë mbi dhé sëpari i lëvizi n’ajr të kthiell; guxim e shpresë në shpirt më kish përtritun për bishë-larushen, që s’po i gjeja fill, ai agu i ditës, e ëmblastinë endritun, por jo sa frikë aspak t’mos më shkaktonte pamja e një luani çfaqë papritun. Ky dukej se drejt meje po afronte me kokën lart, me një uri t’turbueme, sa ngjante se dhe ajrin e tmeronte. Veç një ulkojë që shihej e pushtueme, ashtu kockë e lëkurë, nga shum dëshira, që sa njerzinë e bani të mjerueme Kur unë e pashë me sy n’atë log shkretie, brita: “Mëshirë të keshë për mue, aman, kush do ti qofsh, njeri i gjallë o hije!’’ E ai: “Nuk jam, por qesh njeri taman, lombardas prindët pata porsi farë e si atdhe të dy qen mantovan. Linda sub Iulio, ndon se pak ma parë jetova n’Romë kur ish Augusti i mirë, N’atë kohë hyjnish të rrejshëm, gënjeshtarë. Poet unë qeshë, këndova t’drejtin bir të Ankizit, ardhun Troje, kur u krye lufta. Ilionin dogji pa mëshirë. Po ti drejt s’keqes pse je tue u kthye, pse s’i hyp malit, që i çdo gëzimi edhe hareje asht fillim, arsye?’’ “Ti qenke ai Virgjili ai burimi, që fjala i rrjedh si lum i gjanë? – mejherë i gjegja unë i skuqun nga turpnimi.

“Komedia Hyjnore” FERRI, Dante Aligieri

3.1. Cili lloj i strofës është përdorur në fragmentin e dhënë? (1 pikë)

3.2. Me kë fillimisht përballet poeti, duke u ngjitur përpjetë kodrës, në pyll? (1 pikë)

3.3. Vepra “Komedia hyjnore” e Dante Aligierit përbëhet nga tri pjesë. Cilat janë ato pjesë? (1 pikë)

3.4. Kush është shoqëruesi i dytë, pra i fundit, i poetit gjatë rrugëtimit të tij? (1 pikë)

3.5. Si janë të radhitur mëkatarët në rrathët e Ferrit? (1 pikë)

3.6. Çfarë qëndrimi ka Danteja ndaj realitetit shoqëror, sipas kësaj vepre? (1 pikë)

3.7. Sa këngë ka secila pjesë e “Komedisë Hyjnore”? (1 pikë)

3.8. Cilës periudhë letrare i përket kjo vepër? (1 pikë)

Analizë letrare dhe gjuhë

4. Me vlerësimin e veprave letrare merret: (1 pikë)

5. Cila nga këto lloje është vepër letrare e gjatë në prozë: (1 pikë)

6. Si quhet strofa që përbëhet prej dy vargjesh? (1 pikë)

7. Cili lloj letrar përshkruan ngjarje që ndikojnë në jetën e popujve dhe temën e marrin nga ndodhitë e vërteta të ndonjë periudhe të lavdishme? (1 pikë)

8. Krijimet e shkurtra popullore që përbëhen nga pyetje dhe përgjigje quhen: (1 pikë)

9. Lloje letrare dramatike janë: (1 pikë)

10. Dega e gjuhësisë që studion anën funksionale të tingujve, quhet: (1 pikë)

11. Cila nga fjalitë e mëposhtme pranon përgjigje një kundrinor të drejtë? (1 pikë)

12. Tekste nga Dhiata e Vjetër dhe Dhiata e Re përmban: (1 pikë)

13. Cili nga përemrat e mëposhtëm nuk e ka kategorinë gramatikore të gjinisë dhe të numrit, por vetëm në formën e njëjësit lakohet nëpër rasa: (1 pikë)

14. Cila nga alternativat e mëposhtme është shkruar saktë? (1 pikë)

15. Shprehja frazeologjike E merr nëpër këmbë ka kuptimin? (1 pikë)

16. Në fjalinë: Ky është nxënësi që zuri vendin e parë në vrapime. Pjesa e nënvizuar është: (1 pikë)

17. Emri varg shumësin e formon: (1 pikë)

18. Ndaje në rrokje fjalën vështirësi: (1 pikë)

19. Fjalën e huaj influencë zëvendësoje me fjalën shqipe: (1 pikë)

20. Lakoje përemrin pronor imi në vetën e parë, në numrin njëjës, në rasën dhanore: (1 pikë)

21. Çfarë funksioni sintaksor kryen fjala në thonjëza në fjalinë: Romanin “Kështjella” e ka shkruar shkrimtari i njohur Ismail Kadare? (1 pikë)

22. Sipas mënyrës së ndërtimit të fjalëve, fjala mëditje është formuar me: (1 pikë)

23. Shprehja frazeologjike Nuk bën pesë para, ka kuptimin? (1 pikë)

24. Në cilën diatezë është folja në fjalinë: I sëmuri e pyeti mjekun ç’të pi? (1 pikë)

25. Lakoje togfjalëshin revistë e djeshme, në trajtën e shquar, në numrin njëjës, në rasën dhanore: (1 pikë)

26. Periudha: Fatlumi i kishte kryer të gjitha detyrat me kohë, andaj rrinte i qetë, është periudhë me bashkërenditje (1 pikë)

27. Folja kam bâ është në dialektin gegë, shkruaje në gjuhën standarde: (1 pikë)

28. Në cilën kohë është përdorur folja në fjalinë: Patën pasur aq grurë sa për gjithë fshatin? (1 pikë)

29. Shndërroje emrin dije në mbiemër të nyjshëm: (1 pikë)

30. Rrokje të hapura janë ato rrokje që mbarojnë me (1 pikë)

Të lexuarit

31. Lexoje me kujdes tekstin dhe përgjigju pyetjeve.

SFINKSI, PIRAMIDAT DHE MISTERET E TJERA TË EGJIPTIT

Zbulohet piramida e katërt në Giza

Piramida e katërt, e vlerësuar se është e vjetër 4000 vjet, u zbulua në Giza. Sipas Zahi Havasit, kreut të antikiteteve, piramida trajtohej sikur të mos ishte e rëndësishme, ndoshta duke pasur parasysh se kujt i qe dedikuar. CBS News zbulon se piramida e katërt u ndërtua gjatë mbretërimit tetëvjeçar të faraonit Menkaure. Piramida u varros 7.6 metra nën rërë, e cila u largua gjatë tetëmbëdhjetë muajve nga Havasi dhe ekipi i tij. Ai shprehet se struktura misterioze është ndërtuar menjëherë pas tri piramidave në Giza, të cilat datojnë deri në vitin 2500 p.e.r.

Më tej duhet gjetur një kartushë (një hieroglif që zbulon identitetin e trupit në piramidë). Por, duke pasur parasysh indikacionet e deritanishme, Havasi është i sigurt se i përket Menkaures. Duket se gjatë mbretërimit të tij, Menkaure nuk ka lanë gjurmë të rëndësishme në historinë e Egjiptit dhe kjo mund të jetë e vetmja piramidë që u neglizhua. Havasi dhe ekipi i tij janë ende duke studiuar piramidën dhe duke kërkuar detaje të reja rreth Menkaures. Herakleioni, një qytet antik në Egjipt, ishte një qendër e rëndësishme importi dhe eksporti në zemër të bregdetit egjiptian. Qyteti ka ekzistuar deri 1200 vjet më parë, por shkencëtarët nuk kanë qenë në gjendje të kuptojnë se si qyteti arriti të zhytet deri në fund të Detit Mesdhe. Drejtori i Departamentit të Arkeologjisë Detare në Universitetin e Oksfordit, dr. Damien Robinson, i cili drejton ekipin aktual të studiuesve, thotë se është i emocionuar nga mundësia për të zbuluar misteret e këtij qyteti të harruar.

Qyteti i humbur i Herakleionit

“Qyteti që po gërmojmë është një qytet i madh. Vendi është i ruajtur në mënyrë të jashtëzakonshme. Tani ne po fillojmë të shikojmë disa nga pjesët më interesante të tij për të kuptuar jetën në të”. Qyteti u gjet 46 metra nën sipërfaqen e detit në Gjirin e Abukirit, i cili është kufiri midis lumit Nil dhe Detit Mesdhe." Deri më tani janë gjetur gjashtëmbëdhjetë statuja të mëdha, përveç qindra statujave të tjera më të vogla. Në disa prej tyre ka mbishkrime në gjuhën egjiptiane dhe greqishten e vjetër. Mbishkrimet duhet të deshifrohen.

Zhdukja e Nefertitit

Zhdukja e mbretëreshës Nefertiti ka krijuar shumë teori që mundojnë arkeologët. Disa besojnë se ajo e humbi mbështetjen e faraonit Akhenaton. Sipas një teorie tjetër, ajo vdiq nga pikëllimi menjëherë pas vdekjes së tij. Teoria e fundit dhe më e pranuar gjerësisht për zhdukjen e Nefertitit është se ajo nuk u zhduk fare, por ndryshoi emrin e saj në Neferneferuaten. Ishte emri i saj i ri, më mashkullor, me të cilin u bë bashkësundimtare e Egjiptit. Në atë kohë grave nuk u lejohej të sundonin, ndaj për të ruajtur pozicionin e saj, Nefertiti duhej të ndryshonte emrin e saj. Por, trupi i saj ende nuk është identifikuar. Vetëm kur të zbulohet trupi i saj do të jetë e mundur të zbulohet se çfarë ka ndodhur në të vërtetë me mbretëreshën.

Gjëegjëza e Sfinksit

Sfinksi i Gizës konsiderohet ende si artefakti më misterioz në Tokë. Gjëegjëza e Sfinksit nuk është thjesht një metaforë, sepse deri më sot nuk dihet saktësisht se për çfarë ka shërbyer. E ndërtuar në vitin 1400 p.e.r. ajo ishte gdhendur nga një pjesë e vetme guri gëlqeror, 20 metra e lartë dhe 73 metra e gjatë. Egjiptologu kryesor Xhejms Alen e bën të qartë se sa pak dihet për Sfinksin. “Egjiptianët nuk e kanë shkruar historinë, kështu që ne nuk kemi asnjë provë të fortë se çfarë përfaqësonte ajo për ndërtuesit e tyre... Sigurisht diçka hyjnore, ndoshta një paraqitje e një mbreti, por kjo vetëm mund të supozohet.”

Edhe vetë emri “Sfinks” i huton arkeologët. Emri vjen nga mitologjia greke, në të cilën Sfinksi ishte një krijesë me kokë njeriu dhe trup luani dhe ndonjëherë përshkruhet si me krahë. Emri mund të jetë marrë nga grekët rreth 2000 vjet pasi u ndërtua, por askush nuk e di saktësisht se nga vjen emri, ose çfarë do të thotë. Në Egjipt çdo ditë po ndodhin zbulime të reja. Çfarë mistere të reja do të zbulojnë arkeologët?

https://kajak.mk/post/73447884-df30-082c-0489-9c6579b26f8a

31.1. Piramida e katërt në Egjipt u ndërtua gjatë mbretërimit të faraonit: (1 pikë)

31.2. Sa e vjetër është piramida e katërt në Giza? (1 pikë)

31.3. Në cilat gjuhë janë mbishkrimet në statujat që u gjetën në qytetin e Herakleionit? (1 pikë)

31.4. Çfarë duhej të bënte mbretëresha Nefertiti për të ruajtur pozicionin e saj si sundimtare? (1 pikë)

31.5. Kur u ndërtua Sfinksi i Gizës? (1 pikë)

31.6. Cili egjiptolog e bën të qartë se dihet shumë pak për Sfinksin në Egjipt? (1 pikë)

31.7. Sa metra nën rërë u varros piramida e katërt në Giza? (1 pikë)

31.8. Si quhet hieroglifi që zbulon identitetin e trupit në piramidë? (1 pikë)

32. Lexoje me kujdes tekstin dhe përgjigju pyetjeve.

Fuqia e muzikës

Pavarësisht nëse adhuroni meloditë gjeniale të Mozartit, tingujt reggae të Bob Marley, ose muzikën R&B të Rihanna-s, duke dëgjuar tone harmonike ju e relaksoni trupin tuaj dhe e ushqeni shpirtin. Dëgjimi i muzikës është një nga hobit më të zakonshëm dhe ka miliona njerëz që e nisin dhe e mbyllin ditën e tyre me muzikë. Muzika është kudo, të gjithë e kanë ndjerë, por vetëm një numër i vogël e di fuqinë e saj.

Muzika është ilaç për shpirtin, por edhe për trupin. Këto nuk janë fjalë boshe, por një lloj përshkrimi i të ashtuquajturës terapi muzikore, e cila përdor muzikën për të arritur shërimin fizik dhe emocional. Ekspertët gjithnjë e më shumë po hulumtojnë në fuqitë sekrete të terapisë muzikore. Kështu, një numër i madh spitalesh në mbarë botën kanë një departament në të cilin muzikoterapistët përdorin metoda të ndryshme për të dëgjuar dhe krijuar muzikë për të ndihmuar pacientët që të përmirësojnë shëndetin e tyre.

Muzika relakson dhe vret stresin. Shumica prej nesh e kanë ndjerë këtë efekt të dobishëm të tingujve muzikorë. Një nga mënyrat më të mira për t’u çlodhur pas një dite të ngarkuar është të shtriheni në shtrat dhe të lëshoni muzikën tuaj të preferuar. Njerëzit që dëgjojnë muzikë të paktën dy herë në ditë për gjysmë ore përjetojnë më pak stres dhe ankth. Dhe kur e dimë se stresi është burimi i shumë sëmundjeve, duhet ta vlerësojmë edhe më shumë këtë efekt të muzikës.

Muzika përmirëson disponimin. Pavarësisht se çfarë lloj muzike dëgjoni, ajo ka aftësinë të largojë emocionet negative dhe të përmirësojë disponimin tuaj. Përderisa shijoni muzikën, lirohet neurotransmetuesi dopamin, i cili dërgon sinjale kënaqësie në të gjithë trupin. Studiuesit kanë zbuluar se muzika jo vetëm që rrit numrin e emocioneve pozitive, por gjithashtu rrit intensitetin e tyre.

Muzika redukton simptomat e depresionit. Terapia muzikore rekomandohet për pacientët që vuajnë nga depresioni, pikërisht sepse muzika e këndshme përmirëson disponimin. Studiuesit amerikanë zbuluan se pacientët që vuanin nga depresioni dhe që dëgjonin muzikë për 1 orë në ditë, simptomat u ulën me 25% me kalimin e kohës.

Muzika përmirëson shëndetin e zemrës. Muzika relaksuese ul presionin e gjakut dhe ngadalëson ritmin e zemrës, duke ulur kështu rrezikun e sëmundjeve kardiovaskulare. Nga ana tjetër, dihet se muzika “happy” përmirëson funksionimin e enëve të gjakut.

Muzika zvogëlon dhimbjet kronike. Dëgjimi i muzikës çdo ditë mund të zvogëlojë dhimbjet kronike me 21%, thonë shkencëtarët e Ohajos. Ata e hulumtuan efektin e muzikës te pacientët me dhimbje kronike, të cilët kënaqeshin me tingujt e muzikës për një orë çdo ditë. Ekspertët nuk pohojnë se muzika do të eliminojë plotësisht dhimbjen, por se mund të jetë një shtesë e këndshme në terapinë e përshkruar nga mjeku.

Muzika ju ndihmon të stërviteni më gjatë. Është vërtetuar se njerëzit që dëgjojnë muzikë stërviten më shumë sesa ata që stërviten në heshtje. Të stërvitesh pa muzikë nuk është aq interesante sa të stërvitesh me muzikë që të rrit disponimin dhe të motivon të bësh një hap tjetër përpara. Kështu, muzika ka një efekt pozitiv në figurën tuaj.

Muzika zvogëlon stresin dhe ankthin te gratë shtatzëna. Është mirë që gratë shtatzëna të dëgjojnë muzikë të paktën 30 minuta në ditë, sepse zvogëlon simptomat e depresionit. Shtatzënia është një kohë ideale për gratë që të mësojnë ninulla për t'u kënduar të vegjëlve të tyre.

Muzika u ndihmon njerëzve me kancer. Hulumtimet tregojnë se terapia muzikore i ndihmon njerëzit që i nënshtrohen trajtimit të kancerit të përballen më mirë me simptomat. Muzika zvogëlon ankthin te njerëzit që i nënshtrohen trajtimit me rrezatim, ndërsa te pacientët që i nënshtrohen kimioterapisë redukton të përzierat dhe të vjellat.

Muzika përmirëson përqendrimin. Tingujt harmonikë të muzikës mprehin mendjen dhe përmirësojnë përqendrimin. Megjithatë, duke u mbështetur në gjetjet më të fundit shkencore, ekspertët këshillojnë nxënësit dhe studentët të dëgjojnë muzikë përpara, por jo gjatë kohë së të mësuarit, për të mbajtur mend më mirë. Muzika gjithashtu përshpejton shërimin e njerëzve që kanë pësuar një goditje në tru, rrit optimizmin, ndihmon në gjumë më të mirë dhe bashkon njerëzit.

http://www.femina.mk/

32.1. Cila është mënyra më e mirë për t'u çlodhur pas një dite të ngarkuar? (1 pikë)

32.2. Cilët njerëz përjetojnë më pak stres dhe më pak ankth? (1 pikë)

32.3. Cili neurotransmetues lirohet gjatë dëgjimit të muzikës? (1 pikë)

32.4. Çfarë sinjalesh dërgon neurotransmetuesi dopamin? (1 pikë)

32.5. Për cilët pacientë rekomandohet terapi muzikore? (1 pikë)

32.6. Cila muzikë përmirëson funksionimin e enëve të gjakut? (1 pikë)

32.7. Pse është mirë që gratë shtatzëna të dëgjojnë muzikë të paktën 30 minuta në ditë? (1 pikë)

32.8. Për cilët njerëz muzika zvogëlon ankthin? (1 pikë)

32.9. Kur duhet të dëgjojnë nxënësit muzikë sipas njohurive më të fundit shkencore? (1 pikë)

32.10. Çfarë dhimbje zvogëlohet nga dëgjimi i përditshëm i muzikës sipas shkencëtarëve të Ohajos? (1 pikë)

33. Zgjidh një temë dhe: (13 pikë)

Shkruaj një tekst nga 260 deri në 460 fjalë; Lexoje temën dhe mendo mirë se çfarë duhet të përmbajë teksti; Respektoji rregullat lidhur me kompozicionin e tekstit (pjesa hyrëse, pjesa kryesore dhe përfundimi); Respektoji rregullat e gjuhës standarde.

Mendimet shprehi në mënyrë të qartë dhe të lidhur duke përdorur fakte dhe argumente; Përdor leksikun dhe stilin e duhur në përputhje me llojin e tekstit që shkruan. Mos shkruaj fraza të përgjithshme; Mos përdor tekste të gatshme të fjalëpërfjalshme dhe pa distancë kritike nga burime të ndryshme (tekste mësimore, libra profesionalë, ueb-faqe etj.); Kujdesu për rregullimin grafik të tekstit, duhet të ketë tri tërësi qartësisht të ndara (pjesa hyrëse, pjesa kryesore dhe përfundimi) dhe sipas mundësisë paragrafë në pjesën kryesore.

Shkruaj me alfabetin e shqipes, duke përdorur shkronja dore (të shkrimit)! Në të kundërtën ulen 5 pikë nga pikët e fituara në ese

Tema 1: Botë pa paragjykime, a është e mundur?

Mendo se çfarë do të kishe shkruar për këtë temë, shpjego çfarë janë paragjykimet dhe si ndikon shoqëria.

Mbaj qëndrim kritik, mund të jesh dakord ose të mohosh titullin e dhënë dhe përdor mendime të qarta e konkrete për të shprehur qëndrimin tënd për temën e dhënë.

Jep të paktën dy argumente të mbështetura me fakte konkrete dhe shembuj për qëndrimin tënd në këtë temë, me çka do të sqarosh se a është e mundur të krijojmë një shoqëri pa paragjykime.

Shprehe qëndrimin tënd nëse paragjykimet ndikojnë negativisht te nxënësit dhe jep shembuj përkatës, me te cilët do të mbështetësh mendimin tënd.

Përfundo duke sublimuar qëndrimin tënd lidhur me këtë temë dhe thekso se përpjekjet për të reduktuar paragjykimet mund të kenë një ndikim të madh pozitiv.

Përdor gjuhën standarde shqipe dhe shkrimin e dorës dhe kushtoji vëmendje drejtshkrimit, leksikut, rregullave të sintaksës dhe pikësimit.

Tema 2: Si ndikon edukimi në zhvillimin e një shoqërie të drejtë dhe të barabartë?

Mendo se çfarë do të kishe shkruar për këtë temë, shpjego nëse edukimi është një nga shtyllat kryesore për ndërtimin e një shoqërie të drejtë dhe të barabartë.

Mbaj qëndrim kritik, mund të jesh dakord ose të mohosh titullin e dhënë dhe përdor mendime të qarta e konkrete për të shprehur qëndrimin tënd për temën e dhënë.

Jep të paktën dy argumente të mbështetura me fakte konkrete dhe shembuj për qëndrimin tënd në këtë temë me çka do të sqarosh përse një sistem edukativ i fortë u mëson individëve të drejtat e tyre dhe detyrimet ndaj një shoqërie.

Shprehe qëndrimin tënd nëse edukimi sot ndikon pozitivisht te nxënësit dhe jep shembuj përkatës, me të cilët do të mbështetësh mendimin tënd.

Përfundo duke sublimuar qëndrimin tënd lidhur me këtë temë dhe thekso se edukimi është çelësi kryesor për krijimin e një shoqërie më të shëndetshme dhe më produktive (pozitivisht).

Përdor gjuhën standarde shqipe dhe shkrimin e dorës dhe kushtoji vëmendje drejtshkrimit, leksikut, rregullave të sintaksës dhe pikësimit.

Fjalë: 0 · Nevojiten: 260–460 fjalë